Yeşil Lojistik Sertifikaları: Karşılaştırmalı Değerlendirme

Yeşil Lojistik Sertifikaları Neden Önemli?

Lojistik sektörü, küresel sera gazı emisyonlarının önemli bir kaynağıdır ve müşteriler, düzenleyiciler ve yatırımcılar tarafından artan bir çevresel performans baskısı ile karşı karşıyadır. Yeşil lojistik sertifikaları, şirketlerin çevresel performanslarını kanıtlamak, karşılaştırmak ve iletmek için kullandığı araçlardır.

Bu sertifikalar ve çerçeveler; emisyon hesaplama metodolojisinden operasyonel verimliliğe, tedarik zinciri şeffaflığından sürdürülebilirlik raporlamasına kadar geniş bir yelpazede hizmet vermektedir. ISO 14083 standardı, bu çerçevelerin birçoğunun temelinde yer alan emisyon hesaplama metodolojisini sağlar.

---

Başlıca Yeşil Lojistik Çerçeveleri

1. ISO 14083 (Taşımacılık Emisyon Hesaplama)

Parametre	Detay
Tür	Uluslararası standart
Yayıncı	ISO (International Organization for Standardization)
Yıl	2023
Kapsam	Tüm taşımacılık modları ve yolcu/yük taşımacılığı
Odak	Sera gazı emisyon hesaplama metodolojisi
Sertifikasyon	Doğrudan sertifika yok, uygunluk beyanı

Güçlü yönler:

• Uluslararası kabul görmüş ISO standardı
• Tüm taşımacılık modlarını kapsar
• Multimodal taşımacılık hesaplaması için referans
• EN 16258'in yerini alarak güncel bir çerçeve sunar

Sınırlılıklar:

• Kendi başına bir sertifikasyon programı değildir
• Azaltım hedefleri veya performans eşikleri tanımlamaz
• Uygulanması teknik uzmanlık gerektirir

2. GLEC Framework (Global Logistics Emissions Council)

Parametre	Detay
Tür	Endüstri çerçevesi
Yayıncı	Smart Freight Centre
Versiyon	3.0 (ISO 14083 ile uyumlu)
Kapsam	Küresel lojistik emisyon hesaplama ve raporlama
Odak	Lojistik sektörüne özel uygulama rehberi
Sertifikasyon	GLEC sertifikalı emisyon verisi

Güçlü yönler:

• ISO 14083 ile tam uyumlu uygulama rehberi
• Varsayılan emisyon faktörleri veritabanı
• Sektörel kabul ve yaygınlık
• Karayolu, demiryolu, deniz ve hava kargo kapsamı

Sınırlılıklar:

• Operasyonel performans ölçümü kapsamında değil
• Ağırlıklı olarak emisyon hesaplamaya odaklı

3. SmartWay (ABD EPA)

Parametre	Detay
Tür	Gönüllü program
Yayıncı	ABD Çevre Koruma Ajansı (EPA)
Kapsam	ABD ve Kanada yük taşımacılığı
Odak	Yakıt verimliliği ve emisyon performansı
Sertifikasyon	SmartWay Partner sertifikası

Güçlü yönler:

• Ücretsiz katılım
• Basit ve uygulanabilir metodoloji
• Geniş şirket ağı (3.000+ partner)
• Taşıyıcı ve yük sahibi karşılaştırması
• Kamyon, demiryolu, deniz, hava kargo ve lojistik şirketleri

Sınırlılıklar:

• Kuzey Amerika odaklı
• ISO 14083 ile tam uyumlu değil
• Tedarik zinciri kapsamı sınırlı

4. Lean and Green

Parametre	Detay
Tür	Sürdürülebilirlik programı
Yayıncı	Connekt (Hollanda), Avrupa'da yaygınlaşan
Kapsam	Lojistik ve tedarik zinciri
Odak	CO2 emisyon azaltım hedefi ve doğrulama
Sertifikasyon	Lean and Green Star (5 yılda %20 azaltım)

Güçlü yönler:

• Somut azaltım hedefi (%20 / 5 yıl)
• Üçüncü taraf doğrulama
• Eylem planı odaklı
• Avrupa'da artan kabul

Sınırlılıklar:

• Avrupa ağırlıklı
• Lojistik dışı sürdürülebilirlik boyutlarını sınırlı kapsar
• Küçük şirketler için kaynak yoğun olabilir

5. EcoVadis

Parametre	Detay
Tür	Sürdürülebilirlik değerlendirme platformu
Yayıncı	EcoVadis
Kapsam	Tüm sektörler (lojistik dahil)
Odak	Çevre, sosyal, etik, sürdürülebilir tedarik
Sertifikasyon	Bronz, Gümüş, Altın, Platin madalya

Güçlü yönler:

• Kapsamlı sürdürülebilirlik değerlendirmesi (çevre + sosyal + yönetişim)
• 100.000'den fazla şirket değerlendirilmiş
• Tedarik zinciri entegrasyonu
• Sektörel benchmarking

Sınırlılıklar:

• Lojistik spesifik değil (genel sürdürülebilirlik)
• Ücretli değerlendirme
• Emisyon hesaplama derinliği sınırlı
• Anket tabanlı (sahada doğrulama değil)

6. Clean Cargo (Deniz Taşımacılığı)

Parametre	Detay
Tür	Endüstri girişimi
Yayıncı	Smart Freight Centre
Kapsam	Konteyner deniz taşımacılığı
Odak	Deniz kargo emisyon performansı

Deniz taşımacılığı emisyonları hakkında detaylı bilgi için ilgili rehberimizi inceleyebilirsiniz.

7. CDP Climate Change (Taşımacılık Sektörü)

Parametre	Detay
Tür	Raporlama platformu
Yayıncı	CDP
Kapsam	Tüm sektörler
Odak	İklim değişikliği risk ve fırsat raporlaması
Puanlama	A ile D- arası

---

Çerçeveler Arası Karşılaştırma

Metodoloji ve Kapsam

Çerçeve	Emisyon Hesaplama	Azaltım Hedefi	Doğrulama	Coğrafi Kapsam
ISO 14083	Kapsamlı standart	Hayır	Bağımsız	Küresel
GLEC	ISO 14083 uyumlu	Hayır	Sertifika	Küresel
SmartWay	EPA metodoloji	Sürekli iyileştirme	Kendi kendine beyan	Kuzey Amerika
Lean and Green	Esnek	%20/5 yıl	Üçüncü taraf	Avrupa
EcoVadis	Anket tabanlı	Hayır	Uzman değerlendirme	Küresel
Clean Cargo	GLEC uyumlu	Hayır	Operatör verisi	Küresel (deniz)
CDP	GHG Protokolü	Opsiyonel	Raporlama	Küresel

Uygunluk Matrisi

Şirket Profili	Önerilen Çerçeve(ler)
Büyük lojistik firması (küresel)	ISO 14083 + GLEC + CDP + EcoVadis
Orta ölçekli taşımacı (Avrupa)	Lean and Green + GLEC
Orta ölçekli taşımacı (ABD)	SmartWay
Deniz taşımacılık operatörü	Clean Cargo + GLEC
Yük sahibi (geniş tedarik zinciri)	EcoVadis + CDP + GLEC
E-ticaret şirketi	GLEC + ISO 14083

---

Sertifika Seçim Kriterleri

Hangi sertifikanın veya çerçevenin uygun olduğunu belirlemek için değerlendirilmesi gereken kriterler:

1. Müşteri ve Pazar Gereksinimleri

• AB pazarında faaliyet gösteren şirketler: GLEC + Lean and Green
• ABD pazarı: SmartWay
• Küresel tedarik zinciri: EcoVadis + CDP
• İhracat odaklı Türk şirketler: ISO 14083 + GLEC

2. Maliyet ve Kaynak Gereksinimleri

Çerçeve	Katılım Maliyeti	İnsan Kaynağı	Zaman Yatırımı
ISO 14083	Standart bedeli	Uzman gerekli	Orta
GLEC	Düşük-orta	Uzman gerekli	Orta
SmartWay	Ücretsiz	Düşük	Düşük
Lean and Green	Orta	Orta	Yüksek
EcoVadis	Yıllık abonelik	Düşük-orta	Orta
CDP	Ücretsiz (yanıt veren)	Orta-yüksek	Yüksek

3. Stratejik Uyum

• Emisyon ölçümü odaklı: ISO 14083 + GLEC
• Emisyon azaltımı odaklı: Lean and Green + SBTi
• Kapsamlı sürdürülebilirlik: EcoVadis + CDP
• Müşteri iletişimi: GLEC sertifikalı veri + SmartWay

---

Türkiye'de Yeşil Lojistik Sertifikaları

Mevcut Durum

Türkiye lojistik sektöründe yeşil sertifika kullanımı hızla artmaktadır:

• EcoVadis: Büyük lojistik firmaları ve üreticilerin tedarik zinciri gereksinimleri ile yaygınlaşmaktadır
• ISO 14083: Farkındalık artmakta, uygulama başlangıç aşamasındadır
• Lean and Green: Türkiye'de pilot uygulamalar başlamıştır
• CDP: Türkiye'den yanıt veren şirket sayısı artmaktadır

İtici Güçler

• AB pazarına ihracat yapan Türk firmaların sürdürülebilirlik beklentileri
• CBAM ve karbon sınır düzenleme mekanizması
• Büyük alıcıların tedarikçi sürdürülebilirlik gereksinimleri
• GHG Protokolü kapsamında Scope 3 emisyon raporlama baskısı
• Yeşil finans ve sürdürülebilir tahvil gereksinimleri

---

Entegre Yaklaşım: Çoklu Çerçeve Stratejisi

Birlikte Çalışan Çerçeveler

Tek bir çerçeveye bağımlı kalmak yerine, entegre bir yaklaşım önerilir:

Katman 1: Metodoloji Temeli

• ISO 14083 ile standart emisyon hesaplama metodolojisi
• Karbon ayak izi hesaplama yöntemleri ile uyum

Katman 2: Sektörel Uygulama

• GLEC Framework ile lojistik spesifik uygulama
• Clean Cargo (deniz) veya SmartWay (ABD) ile mod spesifik

Katman 3: Performans ve İyileştirme

• Lean and Green ile azaltım hedefi ve doğrulama
• SBTi ile bilim tabanlı hedef belirleme

Katman 4: Raporlama ve İletişim

• CDP ile yatırımcı raporlaması
• EcoVadis ile tedarik zinciri iletişimi
• ISO 14064 ile kurumsal karbon raporlama

---

Gelecek Trendler

Düzenleyici Gelişmeler

• AB CountEmissions EU: Taşımacılık emisyon hesaplama ve raporlamasının zorunlu hale gelmesi
• CSRD: Lojistik şirketlerinin sürdürülebilirlik raporlama yükümlülükleri
• AB Taksonomisi: Yeşil taşımacılık yatırımlarının sınıflandırılması

Teknolojik Gelişmeler

• Gerçek zamanlı emisyon hesaplama ve izleme
• Blockchain tabanlı emisyon verisi doğrulama
• AI destekli sürdürülebilirlik optimizasyonu
• Dijital ürün pasaportu ile emisyon bilgisi entegrasyonu

Standardizasyon Trendleri

• ISO 14083 ve GLEC'in birleşmesi ve güçlenmesi
• Bölgesel çerçevelerin küresel standartlarla uyumlaştırılması
• Sektörel benchmarking veritabanlarının genişlemesi
• Otomatik veri toplama ve raporlama

---

Uygulama Yol Haritası

Küçük ve Orta Ölçekli Firmalar

1. Temel Scope 1-2 emisyon hesaplaması ile başlayın
2. ISO 14083 / GLEC metodolojisine uyumlu hesaplama yapın
3. En uygun sertifika programını seçin (SmartWay, Lean and Green veya EcoVadis)
4. Azaltım hedefi belirleyin ve uygulayın
5. Periyodik doğrulama ve raporlama

Büyük Firmalar

1. ISO 14083 uyumlu kapsamlı emisyon envanteri
2. Çoklu çerçeve stratejisi geliştirin (GLEC + CDP + EcoVadis)
3. SBTi ile bilim tabanlı hedef belirleyin
4. Tedarik zinciri boyunca veri toplama ve paylaşım altyapısı kurun
5. Hava taşımacılığı dahil tüm modlar için emisyon yönetimi

---

Sonuç

Yeşil lojistik sertifikaları, taşımacılık sektörünün çevresel performansını ölçme, iyileştirme ve iletme konusunda kritik araçlardır. Tek bir evrensel sertifika yerine, şirketlerin kendi iş bağlamına, müşteri gereksinimlerine ve stratejik hedeflerine uygun bir çerçeve kombinasyonu seçmeleri önerilir.

ISO 14083, bu çerçevelerin çoğunun metodolojik temeli olarak merkezi bir rol oynamakta ve lojistik emisyon hesaplamasının küresel standardizasyonunu sağlamaktadır.

---

CarbonEmit ile Yeşil Lojistik Danışmanlığı

Yeşil lojistik sertifikası seçimi, ISO 14083 uyumlu emisyon hesaplama ve sürdürülebilir taşımacılık stratejisi konularında profesyonel destek almak için CarbonEmit ile iletişime geçin. Lojistik sektöründe sürdürülebilirlik hedeflerinize ulaşmak için carbonemit.com adresini ziyaret edin.