Tedarik Zincirinde Su Ayak İzi Yönetimi: Stratejik Rehber

Tedarik Zincirinde Su Riski

Kurumsal su ayak izinin büyük bölümü doğrudan operasyonlarda değil, tedarik zincirinde ortaya çıkar. Birçok sektörde tedarik zinciri su tüketimi, doğrudan operasyonların 10-100 katı düzeyindedir. Bu durum, Scope 1-2-3 emisyon mantığına paralel olarak, su yönetiminin de değer zincirinin tamamına genişletilmesini zorunlu kılmaktadır.

Dünya Ekonomik Forumu'nun Küresel Riskler raporlarında su kıtlığı, en yüksek etki potansiyeline sahip riskler arasında sürekli yer almaktadır. Tedarik zincirindeki su riskleri, operasyonel kesintilerden maliyet artışlarına, regülatif uyumsuzluktan itibar kayıplarına kadar geniş bir yelpazede etkiler yaratabilir.

---

Tedarik Zinciri Su Riskinin Boyutları

Fiziksel Riskler

Risk Türü	Açıklama	Tedarik Zinciri Etkisi
Su kıtlığı	Yetersiz su kaynağı	Üretim kesintisi, kapasite düşüşü
Sel ve taşkın	Aşırı yağış olayları	Altyapı hasarı, teslimat gecikmeleri
Su kalitesi bozulması	Kirlilik, tuzlanma	Proses suyu sorunları, ek arıtma maliyeti
Kuraklık	Uzun süreli su yetersizliği	Tarımsal verim düşüşü, hammadde fiyat artışı

Regülatif Riskler

• Su çekim izinlerinin kısıtlanması veya iptali
• Deşarj standartlarının sıkılaştırılması
• Su fiyatlarının artırılması
• Zorunlu su raporlama gereksinimleri (CSRD, AB Taksonomisi)

Reputasyonel Riskler

• Su kirliliği olaylarının medyaya yansıması
• STK kampanyaları ve aktivist baskısı
• Tedarikçilerin su yönetim uygulamalarının eleştirilmesi
• Yerel topluluklar ile su paylaşım çatışmaları

---

Tedarik Zinciri Su Ayak İzi Haritalama

Adım 1: Tedarik Zinciri Yapısının Analizi

Tedarik zincirinin su açısından haritalanması için:

1. Kademe belirleme: Birinci, ikinci ve üçüncü kademe tedarikçilerin tespiti
2. Hammadde akışları: Temel hammadde ve bileşenlerin coğrafi kaynak noktaları
3. Üretim lokasyonları: Tedarikçi tesis konumlarının belirlenmesi
4. Su yoğun süreçler: Her tedarikçideki su yoğun operasyonların tanımlanması

Adım 2: Bölgesel Su Riski Değerlendirmesi

Her tedarikçi lokasyonu için AWARE yöntemi veya WRI Aqueduct gibi araçlar kullanılarak su riski değerlendirilir:

Araç	Özellik	Kullanım
WRI Aqueduct	Su stresi, sel riski, kuraklık riski	Makro düzey risk tarama
AWARE	Su kıtlığı karakterizasyon faktörleri	LCA tabanlı etki değerlendirmesi
WWF Water Risk Filter	Fiziksel ve regülatif risk	Kapsamlı risk profili
CDP Water	Tedarikçi su performansı	Veri toplama ve karşılaştırma

Adım 3: Önceliklendirme Matrisi

Tedarikçilerin önceliklendirilmesi için su riski ve iş kritikliği matriksi:

	Düşük İş Kritikliği	Yüksek İş Kritikliği
Yüksek Su Riski	İzle ve alternatif geliştir	Öncelikli müdahale, birlikte çalış
Düşük Su Riski	Standart izleme	Koruyucu strateji, ilişki güçlendir

---

Tedarikçi Değerlendirme Çerçevesi

Su Yönetimi Olgunluk Düzeyleri

Düzey	Tanım	Kriterler
1 - Başlangıç	Su yönetimi yok	Su ölçümü yok, farkındalık düşük
2 - Temel	Temel izleme	Su sayaçları, temel tüketim verisi
3 - Gelişen	Aktif yönetim	Su hedefleri, verimlilik projeleri
4 - İleri	Stratejik yaklaşım	ISO 14046, risk yönetimi, raporlama
5 - Lider	Havza liderliği	SBTN hedefleri, su stewardship

Tedarikçi Anketi Bileşenleri

Tedarikçilere yöneltilecek sorular aşağıdaki kategorilerde yapılandırılmalıdır:

Su tüketim verileri:

• Yıllık toplam su çekimi (kaynak bazında)
• Su tüketimi (buharlaşma, ürüne dahil)
• Atık su miktarı ve alıcı ortam
• Su geri kazanım oranı

Su yönetim uygulamaları:

• Su politikası ve hedefler
• Su izleme altyapısı
• Su verimliliği projeleri ve yatırımları
• Su risk değerlendirmesi

Su bağlamı:

• Tesisin bulunduğu havzanın su durumu
• Yerel su kısıtlamaları veya rekabet
• Su kalitesi sorunları
• İklim değişikliği etkileri

---

Stratejik Su Yönetimi Yaklaşımları

1. Tedarikçi Geliştirme

Yüksek riskli tedarikçilerde su yönetimi kapasitesinin artırılması:

• Teknik destek: Su verimliliği değerlendirmesi ve iyileştirme planlaması
• Eğitim: Su yönetimi farkındalığı ve en iyi uygulamalar
• Yatırım desteği: Ortak yatırım modelleri, finansman erişimi
• Hedef belirleme: Ortak su azaltım hedeflerinin tanımlanması

2. Tedarik Çeşitlendirmesi

Su riskinin azaltılması için tedarik ağının çeşitlendirilmesi:

• Su kıt bölgelerdeki tek kaynak bağımlılığının azaltılması
• Alternatif tedarikçi havuzunun oluşturulması
• Coğrafi çeşitlendirme ile bölgesel risk dağılımı
• Yerel tedarik ile uluslararası tedarik dengesi

3. Ürün Tasarımı ve Formülasyon

Su ayak izinin ürün tasarımı aşamasında azaltılması:

• Düşük su yoğunluklu hammaddelerin seçimi
• Üretim sürecinde su gereksinimini minimize eden tasarım
• Yaşam döngüsü perspektifinde su optimizasyonu

4. Sektörel İşbirliği

Su sorunlarının havza düzeyinde çözülmesi için ortak çalışmalar:

• Alliance for Water Stewardship (AWS): Havza bazlı su yönetimi sertifikasyonu
• CEO Water Mandate: Kurumsal su taahhütleri platformu
• Sektörel girişimler: Tekstil, gıda, elektronik sektörel su platformları

---

Su Raporlama ve Tedarik Zinciri

CDP Water Security Programı

CDP Supply Chain programı kapsamında alıcı şirketler, tedarikçilerinden su verisi talep edebilir. Raporlama kapsamında:

• Su çekimi ve tüketimi (kaynak ve bölge bazında)
• Su stresi bölgelerindeki operasyonlar
• Su ile ilgili riskler ve fırsatlar
• Su hedefleri ve performans
• Su raporlama hakkında detaylı bilgi için ilgili rehberimizi inceleyebilirsiniz

CSRD ve Tedarik Zinciri

AB Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlama Direktifi (CSRD) kapsamında:

• Değer zinciri boyunca su etkileri raporlanmalıdır
• Çifte önemlilik ilkesi su konularına da uygulanır
• Tedarik zinciri su verisi ihtiyacı artmaktadır

AB Kurumsal Sürdürülebilirlik Due Diligence

AB CSDDD kapsamında şirketlerden tedarik zincirlerindeki çevresel riskleri (su dahil) tespit etmeleri, önlemeleri ve azaltmaları beklenmektedir.

---

Türkiye Özelinde Tedarik Zinciri Su Riskleri

Kritik Sektörler

Sektör	Tedarik Zinciri Su Riski	Kritik Bölge
Tekstil	Pamuk üretimi, boyama	Güneydoğu Anadolu, Ege
Gıda	Tarımsal üretim	İç Anadolu, Akdeniz
Otomotiv	Metal işleme, boyama	Marmara
Enerji	Soğutma, biyokütle	Akdeniz, İç Anadolu
Madencilik	Proses suyu	Çeşitli bölgeler

Türkiye'nin Su Kaynakları Durumu

• Türkiye kişi başına yıllık 1.300 m3 kullanılabilir su ile su fakiri eşiğine yaklaşmaktadır
• 2030 projeksiyonları bu değerin 1.000 m3 altına düşebileceğini göstermektedir
• Havzalar arası su transferi projeleri su dağılımını değiştirmektedir
• Sektörel su ayak izi çalışmaları bu bağlamda önem kazanmaktadır

---

Dijital Araçlar ve Platformlar

Tedarik Zinciri Su Yönetim Araçları

Araç	İşlev	Özellik
WRI Aqueduct	Risk haritalama	Ücretsiz, küresel kapsam
WWF Water Risk Filter	Risk değerlendirme	Kapsamlı risk profili
SEDEX	Tedarikçi denetim	Su dahil çevresel kriterler
EcoVadis	Sürdürülebilirlik puanlama	Su yönetimi değerlendirmesi
CDP	Veri toplama ve raporlama	Standardize su anketi

Veri Yönetimi

• Tedarikçi su verilerinin merkezi bir platformda toplanması
• Veri kalite kontrolü ve doğrulama süreçleri
• Zaman serisi analizi ile trend takibi
• Benchmark ve karşılaştırma analizleri

---

Uygulama Yol Haritası

Yıl 1: Temel Oluşturma

1. Tedarik zinciri su riski taraması (WRI Aqueduct ile)
2. Kritik tedarikçilerin belirlenmesi (top 20)
3. Tedarikçi su anketi geliştirme ve uygulama
4. Temel su verilerinin toplanması

Yıl 2: Genişletme

5. Birinci kademe tedarikçilerin su değerlendirmesi
6. Yüksek riskli tedarikçilerde iyileştirme programları
7. Tedarikçi su hedeflerinin belirlenmesi
8. CDP Supply Chain Water programına katılım

Yıl 3: Derinleştirme

9. İkinci kademe tedarikçilere genişleme
10. AWS sertifikasyon süreçlerinin desteklenmesi
11. SBTN su hedeflerinin benimsenmesi
12. Havza bazlı ortak projeler

---

Sonuç

Tedarik zincirinde su ayak izi yönetimi, modern kurumsal sürdürülebilirlik stratejisinin ayrılmaz bir parçasıdır. ISO 14046 standardının yaşam döngüsü yaklaşımı, tedarik zinciri boyunca su etkilerinin sistematik olarak değerlendirilmesine ve yönetilmesine bilimsel bir temel sağlar.

Su riskleri yönetilmediğinde operasyonel kesintiler, maliyet artışları ve itibar kayıpları kaçınılmaz hale gelebilir. Proaktif bir tedarik zinciri su stratejisi ise hem riskleri azaltır hem de rekabet avantajı yaratır.

---

CarbonEmit ile Tedarik Zinciri Su Danışmanlığı

Tedarik zincirinizde su riski haritalama, tedarikçi değerlendirme ve stratejik su yönetimi konularında profesyonel destek almak için CarbonEmit ile iletişime geçin. ISO 14046 uyumlu tedarik zinciri su ayak izi danışmanlığı için carbonemit.com adresini ziyaret edin.