Kurumsal Su Yönetimi: ISO 14046, CDP Water ve AWS Standardı

February 12, 2026·13 dk okuma·CarbonEmit

ISO 14046 CDP Water AWS Kurumsal Su Yönetimi

Paylaş:

Kurumsal Su Yönetimi: ISO 14046, CDP Water ve AWS Standardı

Kurumsal sürdürülebilirlik gündeminin hızla yükselen önceliği olan su yönetimi, artık yalnızca çevre sorumluluğu olarak değil; aynı zamanda operasyonel süreklilik, tedarik zinciri güvencesi ve finansal risk yönetimi meselesi olarak ele alınmaktadır.

Dünyada 2,2 milyar insan güvenli içme suyuna erişememekte; iklim değişikliği su kıtlığını, taşkınlarını ve kalite sorunlarını daha sık ve şiddetli biçimde tetiklemektedir. Bu tablo, şirketlerin su ilişkisini yeniden tanımlamasını zorunlu kılmaktadır.

Bu makalede kurumsal su yönetiminin üç temel çerçevesini ele alacağız: ISO 14046 (su ayak izi metodolojisi), CDP Water Security (kurumsal su açıklama programı) ve AWS (Alliance for Water Stewardship) Standardı (su yöneticiliği sertifikasyonu). Bu üç çerçevenin bir arada nasıl kullanılacağını, su riski değerlendirme araçlarını ve CSRD kapsamındaki su raporlama yükümlülüklerini inceleyeceğiz.

Neden Kurumsal Su Yönetimi Giderek Daha Kritik?

Fiziksel Su Riskleri

Su riski, bir şirketin ya da tedarik zincirinin su kaynaklarındaki değişimlerden etkilenme derecesidir. Fiziksel riskler üç kategoride değerlendirilir:

Miktar riskleri:

Su kıtlığı (water scarcity): Havzada kullanılabilir su yetersizliği
Aşırı yağış ve taşkın: Tersine bir risk; tesis hasarı, üretim kesintisi
Mevsimsel değişkenlik: Mevsime bağlı su mevcudiyetinin tahmin edilemez hale gelmesi

Kalite riskleri:

Su kirliği: Sulak alanlara deşarj edilen kirleticiler nedeniyle işlenebilir su kaynaklarının azalması
Tuzlanma: Yeraltı suyuna tuzlu su girişimi (deniz kıyısı tesisleri için)
Sıcaklık artışı: Isınan su kaynaklarının soğutma amaçlı kullanılamaz hale gelmesi

Ekosistem riskleri:

Su ekosistemi bozulması: Bağımlı olduğu sulak alanların yok olması

Düzenleyici ve İtibarsal Riskler

Fiziksel risklerin yanı sıra regülasyon ve itibar kaynaklı riskler de şirketleri baskı altına almaktadır:

AB Taksonomisi'nin "Do No Significant Harm" kriterleri su kullanımını kapsar
CSRD ve ESRS E3, su açıklamasını zorunlu kılar
CDP Water, yatırımcı baskısıyla şirketlere su verisi sorgulaması gönderir
Büyük perakende alıcılar (Walmart, IKEA, H&M gibi) tedarikçilerden su yönetim belgesi talep eder

ISO 14046 ile Kurumsal Su Ayak İzinin Ölçülmesi

Kurumsal su yönetiminin ilk adımı, mevcut su ayak izinin bilimsel biçimde ölçülmesidir. ISO 14046, bu ölçümün metodolojik çerçevesini sunar.

Kurumsal Düzeyde ISO 14046 Uygulaması

ISO 14064-1'in kurumsal sera gazı envanterine paralel biçimde, ISO 14046 ürün veya organizasyon bazında su ayak izi değerlendirmesi yapar. Kurumsal düzeyde uygulama şu adımları izler:

Adım 1 - Kapsam ve sınır belirleme:

Hangi tesisler, hangi operasyonlar dahil edilecek?
Doğrudan kontrol (Scope 1 benzeri) mi yoksa değer zinciri (Scope 3 benzeri) dahil mi?
Ürün veya organizasyon bazlı değerlendirme mi?

Adım 2 - Su envanteri oluşturma:

Tüm tesislerin su sayaç verileri derlenir
Su kaynakları kategorize edilir (yeraltı suyu, yüzey suyu, belediye şebekesi, yağmur suyu toplama, geri dönüştürülmüş su)
Atıksu deşarjı ve kalitesi belgelenir

Adım 3 - Havza bazlı değerlendirme:

Her tesisin bulunduğu havzanın AWARE faktörü belirlenir
Yüksek AWARE faktörlü tesisler öncelikli risk bölgesi olarak işaretlenir

Adım 4 - Su kıtlığı ayak izi hesaplama:

Su tüketimi × AWARE faktörü = Su kıtlığı ayak izi
Sonuçlar tesis, bölge ve iş birimi bazında kırılır

Adım 5 - Raporlama ve hedef belirleme:

Baz yıl su kıtlığı ayak izi belirlenir
Azaltım hedefleri belirlenir (mutlak ve yoğunluk bazlı)
Yıllık ilerleme raporlanır

Kurumsal karbon ve su yönetiminin entegre ele alınması için: Scope 1, 2, 3 Emisyonlar Nedir?

CDP Water Security Programı

CDP Water Nedir?

CDP (Carbon Disclosure Project), yatırımcı ve şirket alıcıları adına şirketlere çevresel performans soruları soran küresel bir ifşaat platformudur. İklim değişikliği (CDP Climate) programına ek olarak yürütülen CDP Water Security programı, şirketlerin su yönetimi stratejilerini, risklerini ve performanslarını değerlendirmektedir.

2025 yılı itibarıyla 3.000'den fazla şirket CDP Water anketine yanıt vermektedir. Bu şirketler, yatırımcı baskısı veya büyük alıcı talepleri nedeniyle CDP Water'a katılmaktadır.

CDP Water Soru Setinin Ana Başlıkları

CDP Water anketi sekiz ana bölümden oluşur:

Bölüm	Konu	Örnekler
W1	Mevcut Su Durumu	Yüksek su stresi altındaki tesis yüzdesi, toplam su çekimi
W2	İş Stratejisi	Su yönetiminin kurumsal stratejiye entegrasyonu
W3	Riskler ve Fırsatlar	Su kıtlığı, taşkın ve kalite risklerinin olasılık/etki analizi
W4	Su ile İlgili Hedefler	Nicel azaltım hedefleri, baz yıl, ilerleme
W5	Tesis Düzeyinde Veriler	Su çekimi, tüketimi, deşarjı (tesis bazında kırılım)
W6	Havza Güvenlik Değerlendirmesi	Her tesis için havza riski değerlendirmesi
W7	Yönetim	Yönetim kurulu ve üst yönetim düzeyindeki su gözetim sorumluluğu
W8	Doğrulama ve Güvence	Bağımsız doğrulama yapılıp yapılmadığı

CDP Water Puanlama Sistemi

CDP Water, şirketleri D'den A'ya kadar bir skala üzerinde puanlar:

Puan	Açıklama
A (Liderlik)	En iyi uygulama, kapsamlı hedefler, doğrulanmış veri, havza angajmanı
A-	Güçlü performans, küçük eksiklikler
B (Yönetim)	Aktif su yönetimi, hedefler mevcut
C (Farkındalık)	Su farkındalığı var, ama yönetim sistemleri yetersiz
D (Açıklama)	Temel veri sağlandı, yönetim zayıf
D-	Eksik açıklama
F	Yanıt verilmedi

ISO 14046 metodolojisiyle hazırlanan su envanteri ve AWARE tabanlı su kıtlığı değerlendirmesi, CDP Water anketinin W1, W5 ve W6 bölümleri için güçlü bir metodolojik temel oluşturur.

AWS (Alliance for Water Stewardship) Standardı

AWS Standardı Nedir?

Alliance for Water Stewardship (AWS) Standardı, tesis düzeyinde su yöneticiliğini (water stewardship) sertifikalandıran uluslararası bir standarttır. ISO standardı değildir; ancak ISO 14001 benzeri bir çerçevede tasarlanmış ve tesis bazında akredite denetim sürecini kapsar.

AWS Standardı'nın temel farkı, yalnızca tesisin kendi operasyonlarına odaklanmak yerine tesisin içinde bulunduğu havzayla ilişkisini (engagement) değerlendirmesidir. Bir fabrika su verimli çalışsa bile bulunduğu havzanın yönetimine katkıda bulunmuyorsa AWS sertifikası alamaz.

AWS Standardının Beş Adımı

AWS Standardı, şu beş aşamadan oluşan bir süreç çerçevesi sunar:

Adım 1 - Toplama ve Anlama (Gather and Understand): Tesisin su kullanımı ve bulunduğu havzanın durumu hakkında kapsamlı veri toplanır. Bu aşamada ISO 14046 metodolojisi ve WRI Aqueduct gibi araçlar kullanılır.

Adım 2 - Taahhüt ve Planlama (Commit and Plan): Yönetim düzeyinde su yöneticiliğine taahhüt verilir ve su yönetim planı hazırlanır. Plan; azaltım hedefleri, havza angajmanı adımları ve paydaş iletişimini kapsar.

Adım 3 - Uygulama (Implement): Su yönetim planı hayata geçirilir. Proses optimizasyonu, su geri dönüşümü, yerel paydaşlarla diyalog ve havza düzeyinde işbirliği projeleri bu aşamada gerçekleştirilir.

Adım 4 - Değerlendirme ve Gözden Geçirme (Evaluate and Review): İlerleme ölçülür, hedeflere ulaşılıp ulaşılmadığı değerlendirilir, plan güncellenir.

Adım 5 - Duyurma ve Paylaşma (Disclose and Communicate): Sonuçlar kamuoyuyla paylaşılır; CDP Water, CDP Supply Chain Water ya da şirket sürdürülebilirlik raporu aracılığıyla ifşaat yapılır.

AWS Sertifikasyon Seviyeleri

Seviye	Tanım	Gereksinimler
Temel (Core)	Temel gereksinimler karşılanmış	Tüm temel kriterler
Gümüş	Üstün performans alanları var	Temel + en az bir üstün kriter alanı
Altın	Kapsamlı üstün performans	Temel + çoğunlukta üstün kriter
Platin	Mükemmellik düzeyi	Tüm kriterlerde üstün performans

Su Riski Değerlendirme Araçları

Kurumsal su yönetiminde ISO 14046'yı tamamlayan ve karar almayı kolaylaştıran birkaç kritik araç mevcuttur:

WRI Aqueduct

World Resources Institute tarafından geliştirilen Aqueduct, ücretsiz ve çevrimiçi kullanılabilen bir su riski haritalama platformudur. Havza bazında 13 farklı risk göstergesi hesaplar:

Su miktarı riskleri:

Temel su stresi (baseline water stress): En yaygın kullanılan gösterge
Yıllık değişkenlik (interannual variability)
Mevsimsel değişkenlik (seasonal variability)
Taşkın oluşumu (riverine flood risk)
Yeraltı suyu düşüşü (groundwater depletion)

Su kalitesi riskleri:

Arıtılmamış atıksu (untreated wastewater)
Tarımsal su kirliliği (agri./industrial pollution)
Tuzlanma riski (coastal eutrophication potential)

WRI Aqueduct'ın 5 üzerinden verdiği su stresi puanı, ISO 14046 çalışmalarında AWARE faktör seçimini destekler ve kurumsal su riski raporlarının coğrafi veri altyapısını oluşturur.

GEMI (Global Environmental Management Initiative) Araçları

GEMI'nin "Local Water Tool" ve "Connecting the Drops" araçları, kurumsal su riski değerlendirmesi için kullanılan sektör kökenli kaynaklardır.

WWF Water Risk Filter

WWF'in geliştirdiği Water Risk Filter, tesis ve havza bazında su riskini değerlendiren başka bir çevrimiçi araçtır. Aqueduct'tan farklı olarak iklim değişikliği senaryolarını 2030 ve 2050 projeksiyonlarıyla sunar.

Su-Karbon Nexusu: Entegre Yönetim Neden Şart?

Su ve karbon yönetimi birbiriyle derinden bağlantılıdır ve bu bağlantıya su-enerji-karbon nexusu adı verilir:

Bağlantı	Açıklama
Enerji üretimi su tüketir	Termik santrallerin soğutma suyu
Su arıtma enerji tüketir	Arıtma tesisi enerji maliyeti = emisyon
Su pompalaması elektrik kullanır	Sulama pompaları, basınç artırma istasyonları
Yenilenebilir enerji geçişi su profilini değiştirir	Güneş + rüzgar enerjisi daha az su kullanır
İklim değişikliği su kaynaklarını etkiler	Kuraklık enerji üretimini kısıtlar

Entegre su-karbon yönetimi, bu karşılıklı bağımlılıkları birlikte optimize eder. Örneğin enerji verimliliği yatırımları aynı zamanda atıksu arıtma enerji maliyetini düşürür; bu da hem karbon hem su ayak izini azaltır.

Karbon nötr ve net sıfır hedefleri ile su yönetiminin ilişkisi için: Karbon Nötr ve Net Sıfır

CSRD'de Su Raporlaması: ESRS E3 Gereksinimleri

CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive) kapsamındaki şirketler için ESRS E3 (Su ve Deniz Kaynakları), su raporlamasının çerçevesini belirlemektedir.

ESRS E3'ün temel ifşaat gereksinimleri:

ESRS E3 Maddesi	İçerik
E3-1	Su ve deniz kaynakları politikaları
E3-2	Su ve deniz kaynakları eylemleri ve kaynaklar
E3-3	Hedefler: Su tüketimi, kirlilik azaltma
E3-4	Su tüketimi metrikleri: Çekim, tüketim, yeniden kullanım (m³)
E3-5	Su kaynaklı etkilere ilişkin önemli lokasyonlar

"Önemli lokasyonlar" tanımı için şirketlerin WRI Aqueduct veya benzeri araçlarla yüksek su stresi altındaki tesislerini belirlemesi beklenmektedir. ISO 14046 metodolojisi ise bu tesislerin su kıtlığı ayak izini bilimsel biçimde ortaya koyar.

CSRD'nin kapsamı ve takvimi hakkında: CSRD Nedir?

Kurumsal Su Hedefleri Nasıl Belirlenir?

Mutlak ve Yoğunluk Bazlı Hedefler

Karbon hedeflerine benzer biçimde, su hedefleri iki türde belirlenebilir:

Mutlak hedef: Belirli bir yılda toplam su tüketimini belirli bir miktarda azaltmak (örneğin 2030 itibarıyla 2022 tabanına kıyasla 1 milyon m³ azaltmak).

Yoğunluk hedefi: Birim üretim başına su tüketimini azaltmak (örneğin ton başına m³ cinsinden su yoğunluğunu yüzde 20 azaltmak). Büyüyen işletmeler için daha ulaşılabilir, ancak mutlak tasarruf garantisi vermez.

Science-Based Targets for Water (SBTi Water)

Science-Based Targets initiative (SBTi), iklim hedeflerine ek olarak su hedefleri için de bilimsel kriter geliştirme çalışmasını sürdürmektedir. Su hedefleri, havza bazlı bağlama göre belirlenmeli; havzanın yenilenebilir su kapasitesinin içinde kalmalıdır.

SBTi su çerçevesi, ISO 14046 ve AWARE yöntemiyle uyumlu biçimde tasarlanmaktadır.

ISO 14046, CDP Water ve AWS: Nasıl Bir Arada Kullanılır?

Bu üç çerçeve çelişmez, tamamlayıcı niteliktedir:

Çerçeve	Odak	Kullanım Amacı	Çıktı
ISO 14046	Su ayak izi metodolojisi	Bilimsel ölçüm ve hesaplama	Su kıtlığı ayak izi (m³eq)
CDP Water	İfşaat ve paydaş iletişimi	Yatırımcı ve alıcı şeffaflığı	CDP skoru (D'den A'ya)
AWS Standardı	Tesis bazlı sertifikasyon	Su yöneticiliği güvencesi	AWS sertifikası (Temel-Platin)

Pratik uygulama yolu:

ISO 14046 ile su ayak izi ölçülür ve hotspot tesisler belirlenir
WRI Aqueduct ile tesis bazlı su riski haritası çıkarılır
AWARE tabanlı su kıtlığı ayak izi hesaplanır
CDP Water anketi bu verilerle yanıtlanır
En yüksek riskli tesisler için AWS Standardı sertifikasyon süreci başlatılır
ESRS E3 kapsamında CSRD raporuna entegre edilir

Türkiye'deki Şirketler İçin Öncelikli Adımlar

Türk şirketleri için kurumsal su yönetiminde pratik öncelik sırası:

Kısa vadeli (0-12 ay):

Tüm tesislerin su sayaç verilerini sistematik olarak topla
WRI Aqueduct ile her tesisin su stresi düzeyini belirle
Konya, Gediz, Büyük Menderes gibi yüksek riskli havzalardaki tesisler için AWARE hesaplaması yap
CDP Water'a ilk yanıtı ver (en azından D seviyesinde veri sağla)

Orta vadeli (1-3 yıl):

ISO 14046 uyumlu kapsamlı su ayak izi analizi yaptır
2030 su azaltım hedeflerini belirle (mutlak veya yoğunluk bazlı)
CSRD yükümlülükleri kapsamında ESRS E3 ifşaatını hazırla
Tedarik zincirinde su riski değerlendirmesi yap

Uzun vadeli (3+ yıl):

Yüksek riskli tesisler için AWS sertifikasyonu al
SBTi Water çerçevesi kapsamında bilimsel su hedefleri belirle
CDP Water'da A veya B listesine gir

Sıkça Sorulan Sorular

ISO 14046, CDP Water ve AWS'den hangisiyle başlamalıyım? Başlangıç noktası her zaman ölçüm olmalıdır. ISO 14046 metodolojisiyle ya da basit bir su envanteri çalışmasıyla mevcut durumu anlayın. Bu veriler hem CDP Water hem de AWS süreçlerini besler.

CDP Water anketi ne sıklıkla doldurulur? CDP Water anketi yıllık bazda, genellikle Nisan-Temmuz dönemi arasında doldurulur. Sorular her yıl güncellenmekte; ancak temel veri gereksinimleri büyük ölçüde sabit kalmaktadır.

AWS sertifikası kaç yılda bir yenilenir? AWS sertifikasyonu üç yıllık döngülerle gerçekleştirilir. Her döngünün sonunda yeniden denetim yapılır.

CSRD kapsamında olmayan şirketler ISO 14046 yaptırmalı mı? CSRD kapsamı dışında olsanız bile büyük müşterileriniz CDP Water soruları gönderebilir veya su yönetimi belgesi talep edebilir. AB Taksonomisi finansmanına erişmek istiyorsanız su değerlendirmesi yine gereklidir. Proaktif adım atmak, reaktif tepkiden her zaman daha avantajlıdır.

Su ve karbon hedefleri çelişebilir mi? Teorik olarak mümkündür: Bazı karbon azaltım teknolojileri su tüketimini artırabilir (örneğin biyokütle enerji + CCS). Bu nedenle entegre su-karbon planlaması, her iki hedefin birlikte optimize edilmesi açısından kritik öneme sahiptir.

Türkiye'de AWS sertifikasyonu alınabiliyor mu? Evet. AWS global bir çerçevedir ve Türkiye'deki tesisler akredite denetim kuruluşları aracılığıyla sertifikalandırılabilir. Bazı uluslararası tekstil ve gıda tesisleri bu sertifikasyonu almıştır.

Sonuç

Kurumsal su yönetimi, karbon yönetiminin izlediği yolu hızla takip etmektedir: Önce gönüllü öncüler, sonra yatırımcı baskısı, ardından regülasyon.

ISO 14046 ile su ayak izi ölçmek metodolojik temeli sağlar. CDP Water aracılığıyla yatırımcı ve alıcı şeffaflığı kurulur. AWS Standardı ile tesis düzeyinde su yöneticiliği sertifikalandırılır. CSRD ve ESRS E3 ise tüm bu çabayı yasal bir zorunlulukla pekiştirir.

Türk şirketleri için su yönetimi, hem AB pazarında rekabetçi kalmak hem de Türkiye'nin kendi su güvenliği için stratejik bir sorumluluk haline gelmektedir. Bu sorumluluğu proaktif biçimde üstlenen şirketler; maliyet avantajı, tedarik zinciri güvencesi ve itibar kazanımı bakımından rakiplerinin önünde yer alacaktır.

İlgili Yazılar

CDP Water, AWS ve ISO 14046 Entegre Yönetim Çözümü

ISO 14046 ve CDP Water Uyumlu Kurumsal Su Yönetim Sistemi — Tesis bazlı AWARE hesaplaması, WRI Aqueduct su stresi puanı ve CDP Water W1/W5/W6 bölüm verileriyle kurumsal su envanterinizi oluşturun; AWS Standardı sertifikasyon sürecine veri hazırlığını ve ESRS E3 ifşaat gereksinimlerini tek platformdan yönetin.
Ürün Yaşam Döngüsü Su ve Karbon Entegre Değerlendirmesi — Bir ürünün su kıtlığı ayak izini (m³eq) ve karbon ayak izini (kgCO₂e) aynı LCA modelinde hesaplayın; su-enerji-karbon nexusu optimizasyon senaryolarını ürün tasarım kararlarına yansıtın.
CBAM, CSRD ve CDP Çok Çerçeve Raporlama Platformu — Kurumsal su ve karbon verilerinizi CBAM gömülü emisyon beyanı, CSRD sürdürülebilirlik raporu ve CDP sorgu yanıtları için tek veri modeliyle besleyin; çoklu raporlama yükümlülüklerinde veri tutarlılığını güvence altına alın.

Kurumsal Su Yönetimi: ISO 14046, CDP Water ve AWS Standardı

February 12, 2026·13 dk okuma·CarbonEmit

ISO 14046 CDP Water AWS Kurumsal Su Yönetimi

Paylaş:

Kurumsal Su Yönetimi: ISO 14046, CDP Water ve AWS Standardı