CBAM'ın Alüminyum Sektörüne Etkisi: Kapsamlı Analiz

February 21, 2026·6 dk okuma·CarbonEmit

Paylaş:

Alüminyum Sektörü Neden CBAM'ın En Hassas Alanlarından Biri?

Alüminyum, CBAM kapsamındaki sektörler arasında belki de en dikkat çekici olanı. Bunun temel nedeni, alüminyum üretiminin son derece enerji yoğun bir süreç olması ve dolayısıyla karbon emisyonlarının büyük bölümünün dolaylı yoldan, yani elektrik tüketimi üzerinden gerçekleşmesi.

Birincil alüminyum (ham, boksit'ten üretilen) üretiminde ton başına enerji tüketimi 13.000-15.000 kWh'e ulaşabilir. Bu ölçek, üretimin yapıldığı ülkenin elektrik şebekesinin karbon yoğunluğunu CBAM hesaplamasının kritik bir değişkeni haline getirir. Türkiye gibi hâlâ kömür ve doğalgaz ağırlıklı elektrik üreten ülkeler için bu durum ciddi bir mali yük anlamına gelebilir.

CBAM Kapsamındaki Alüminyum Ürünleri

CBAM kapsamına giren alüminyum ürünleri, Birleşik Nomenclature (CN) kodlarıyla tanımlanmaktadır. Başlıca kategoriler şunlardır:

Ürün Kategorisi	CN Kodu	Örnekler
Ham alüminyum (birincil)	7601 10	Elektrolizle elde edilen alüminyum
Ham alüminyum (alaşımlı)	7601 20	Alaşımlı külçe
Alüminyum tozları ve pullar	7603	İnce toz, pul
Alüminyum çubuk ve profiller	7604	Ekstrüzyon profiller
Alüminyum tel	7605	Elektrik iletkenleri
Alüminyum levha ve şerit	7606-7607	Levha, folyo
Alüminyum borular	7608	Soğutma boruları
Alüminyum yapısal ürünler	7610	İnşaat profilleri

Hangi ürünün hangi CN koduyla CBAM kapsamına girdiğini öğrenmek için CN Kodları rehberimizi inceleyin.

Birincil ve İkincil Alüminyum: CBAM Açısından Kritik Fark

CBAM hesaplamalarında alüminyum sektöründeki en önemli ayrım, birincil alüminyum (boksit'ten elektrolizle üretilen) ile ikincil alüminyum (hurda eritme ile üretilen) arasındadır.

Birincil Alüminyum

Birincil alüminyum üretimi Hall-Héroult süreciyle gerçekleştirilir ve oldukça yüksek elektrik tüketimi gerektirir. Bunun yanı sıra anot oksidasyonundan kaynaklanan doğrudan CO2 ve PFC (perflorokarbon) emisyonları da söz konusudur.

Birincil alüminyum emisyon profili:

Doğrudan emisyonlar (anot oksidasyonu + PFC): 1,5-2,0 tCO2e/ton Al
Dolaylı emisyonlar (elektrik): 6-15 tCO2e/ton Al (şebeke karbon yoğunluğuna bağlı)
Toplam gömülü emisyon: 7-17 tCO2e/ton Al

İkincil Alüminyum

Hurda alüminyumun eritilmesiyle üretilen ikincil alüminyum, birincil üretimine kıyasla yüzde 90'a varan enerji tasarrufu sağlar.

İkincil alüminyum emisyon profili:

Doğrudan emisyonlar: 0,1-0,3 tCO2e/ton Al
Dolaylı emisyonlar (elektrik): 0,3-1,0 tCO2e/ton Al
Toplam gömülü emisyon: 0,4-1,3 tCO2e/ton Al

Bu fark, CBAM maliyeti üzerinde çarpıcı bir etki yaratır. 70 EUR/tCO2e karbon fiyatı baz alındığında:

Üretim Türü	Emisyon (tCO2e/ton)	CBAM Maliyeti (EUR/ton Al)
Birincil (kömür enerjili şebeke)	15	1.050
Birincil (yenilenebilir enerjili)	2	140
İkincil (hurda ergitme)	0,7	49

Türkiye'nin Alüminyum İhracatı ve CBAM Riski

Türkiye, alüminyum profil ve işlenmiş alüminyum ürünleri üretiminde küresel ölçekte önemli bir konuma sahip. AB, Türkiye'nin en büyük alüminyum ürünleri ihracat pazarı konumunda.

Türkiye alüminyum sektörü profili:

Türkiye birincil alüminyum üretimi sınırlı; ağırlıklı olarak ikincil alüminyum ve profil üretimi
AB'ye ihracat: Ağırlıklı olarak ekstrüzyon profil, levha ve folyo
Bu yapı, CBAM açısından görece avantajlı bir konuma işaret ediyor

Ancak Türkiye'deki elektrik üretiminin hâlâ fosil yakıt ağırlıklı olması, dolaylı emisyon hesaplarında risk yaratmaktadır. Türkiye şebeke emisyon faktörü 2022 verilerine göre yaklaşık 0,47 tCO2e/MWh olup bu değer, yenilenebilir enerjili sistemlere kıyasla çok yüksek.

CBAM Metodolojisi: Alüminyum Sektörü Özelinde

Doğrudan Emisyonların Hesaplanması

Alüminyum üretiminde doğrudan emisyonlar iki kaynaktan gelir:

Anot oksidasyonu: Elektroliz sürecinde karbon anotların tüketimi sırasında CO2 açığa çıkar.
PFC emisyonları: Anot etkisi (anode effect) sırasında tetraflorometan (CF4) ve hekzafloroetan (C2F6) gibi PFC gazları yayılır. Bunların GWP değerleri çok yüksek olduğundan (CF4 için GWP100 = 6.630) hesaplamalarda kritik önem taşır.

Dolaylı Emisyonların Hesaplanması

Alüminyum sektörü, CBAM kapsamında dolaylı emisyonları zorunlu olarak raporlamak durumundadır. Bu hesaplama:

Dolaylı Emisyon = Elektrik Tüketimi (MWh/ton Al) × Elektrik Emisyon Faktörü (tCO2e/MWh)

Elektrik emisyon faktörü olarak AB, belirli koşullar altında:

Ulusal şebeke faktörü
Tedarikçi bazlı faktör (yenilenebilir enerji anlaşması varsa)
Bölgesel faktör kullanımına izin vermektedir.

Gömülü emisyon hesaplama yöntemleri hakkında kapsamlı rehbere ulaşın.

Dolaylı Emisyonları Azaltmanın Yolları

Alüminyum sektöründe CBAM maliyetini azaltmanın en etkili yolu, elektrik kaynağının karbonsuzlaştırılmasıdır. Bu amaçla kullanılabilecek yöntemler:

1. Yenilenebilir Enerji PPA Anlaşmaları

Güneş ya da rüzgar enerjisi üreticisiyle yapılacak uzun vadeli PPA (Power Purchase Agreement), tesisin elektrik emisyon faktörünü önemli ölçüde düşürür. Bu yöntem CBAM metodolojisinde kabul görmekte, ancak belirli belgeleme gereklilikleri karşılanmalıdır.

2. Çatı GES Yatırımı

Tesis üzerinde güneş paneli kurarak kendi elektriğini üreten firmalar, hem enerji maliyetini hem de dolaylı emisyon yoğunluğunu azaltabilir.

3. Akredite Yenilenebilir Enerji Sertifikası (GO/REC)

Garanti of Origin (GO) veya Renewable Energy Certificate (REC) satın alarak elektriğin yenilenebilir kaynaklı olduğu belgelenebilir. Ancak CBAM bu yöntemin kabul koşullarına dair özel gereklilikler belirlemiştir.

Alüminyum Sektörü için CBAM Uyum Takvimi

Yükümlülük	Son Tarih
Yetkili beyan sahibi kaydı	2026 başı
İzleme planı hazırlama	2026 ilk çeyrek
2026 yılı emisyon verisi takibi	Yıl boyunca sürekli
Akredite doğrulayıcı ile sözleşme	2026 ilk yarısı
2026 CBAM beyanı	31 Mayıs 2027
2026 sertifika teslimi	30 Haziran 2027

CBAM raporlama takviminin tüm kritik tarihlerini görmek için tıklayın.

Varsayılan Değerler: Alüminyum Sektörü için Risk

CBAM Uygulama Tüzüğü'nde alüminyum sektörüne ait varsayılan emisyon değerleri belirlenmiştir. Bu değerler genellikle sektörün ortalama emisyon yoğunluğunun üst bandını yansıtır.

Türkiye gibi ikincil alüminyum ağırlıklı bir üretim yapısına sahip ülkeler için varsayılan değerler olduğundan yüksek çıkabilir. Bu nedenle gerçek ölçüme dayalı veri sunmak mali açıdan kritik önem taşır.

Varsayılan değer ile gerçek veri arasındaki farkı ve ne zaman hangisinin kullanılacağını detaylı inceleyin.

Sık Sorulan Sorular

Alüminyum folyo CBAM kapsamında mı? Evet, alüminyum folyo (CN 7607) CBAM kapsamındadır.

İkincil alüminyum üreticileri birincil üreticilere kıyasla CBAM'dan ne kadar az etkilenir? Büyük ölçüde. İkincil alüminyumun emisyon yoğunluğu birincile kıyasla yüzde 90'a varan oranda daha düşük olabilir. Bu durum CBAM maliyetinde ton başına yüzlerce Euro fark anlamına gelebilir.

Alüminyum ekstrüzyon tesisi için dolaylı emisyonlar zorunlu raporlanıyor mu? Alüminyum için CBAM metodolojisi dolaylı emisyonları kapsamaktadır. Ekstrüzyon prosesi ağırlıklı olarak elektrik tüketir, dolayısıyla dolaylı emisyon raporlaması kritik öneme sahiptir.

Yenilenebilir enerji PPA anlaşması CBAM hesabında kabul görür mü? Evet, ancak belirli koşullar altında. PPA anlaşmasının uzun vadeli, fiziksel teslimat esaslı ve belgelenebilir olması gerekmektedir.

Türk alüminyum profil ihracatçıları hangi adımı öncelikli atmalı? İlk adım, tesis düzeyinde gerçek emisyon verisini toplamak ve bunu varsayılan değerle karşılaştırmaktır. Çoğu Türk ikincil alüminyum ve profil üreticisinin gerçek verisi varsayılan değerden düşük çıkacaktır.

Sonuç

Alüminyum sektörü CBAM kapsamında özel bir konuma sahip: dolaylı emisyonların ağırlığı nedeniyle elektrik kaynağı, maliyet belirleyicisi haline geliyor. Türkiye'nin ikincil alüminyum ağırlıklı yapısı görece avantaj sağlasa da bu avantajı rakamsal verilerle ortaya koymak ve doğrulatmak zorunlu.

Alüminyum tesisinizdeki CBAM gömülü emisyon hesaplamalarını yapmak, yenilenebilir enerji stratejinizi değerlendirmek veya doğrulama sürecinizi planlamak için CarbonEmit uzman ekibiyle iletişime geçin.

Bu makale, CBAM Tüzüğü (AB) 2023/956, Uygulama Tüzüğü (AB) 2023/1773 ve Uluslararası Alüminyum Enstitüsü (IAI) verileri esas alınarak hazırlanmıştır.