CBAM (SKDM) Verification Süreci: Doğrulayıcılar Neye Bakar?

CBAM (SKDM) Verification Süreci Nedir?

CBAM (SKDM) verification (doğrulama) süreci, CBAM (SKDM) kapsamında beyan edilen:

• ürün bilgileri,
• embedded emissions hesapları,
• kullanılan veri ve metodolojinin

bağımsız ve yetkili doğrulayıcılar tarafından incelenmesi sürecidir.

Bu sürecin amacı şudur:

“Beyan edilen CBAM (SKDM) verileri doğru mu, tutarlı mı ve kanıtlanabilir mi?”

CBAM (SKDM)’da doğrulama:

• bir formalite değil,
• beyanın kabul edilip edilmeyeceğini belirleyen kritik aşamadır.

CBAM (SKDM) genel çerçevesi için bkz:
👉 CBAM (SKDM) Yazılımı ve Raporlama Çözümü

---

CBAM (SKDM) Doğrulayıcıları Kimdir?

CBAM (SKDM) doğrulaması:

• AB tarafından yetkilendirilmiş
• Akredite bağımsız doğrulayıcı kuruluşlar

tarafından yapılır.

Doğrulayıcı:

• danışman değildir,
• hesaplama yapmaz,
• sizin yerinize veri üretmez.

Rolü yalnızca şudur:

“Sunulan beyan ve kanıtlar CBAM (SKDM) kurallarına uygun mu?”

---

Doğrulayıcılar CBAM (SKDM)’da Neye Bakar?

CBAM (SKDM) verification sürecinde doğrulayıcılar genellikle 8 ana başlıkta inceleme yapar.

---

1. Ürün ve CN Kodu Doğruluğu

İlk kontrol edilen konu:

• Ürünün doğru tanımlanıp tanımlanmadığı
• CN kodunun doğru seçilip seçilmediği

Yanlış CN kodu:

• yanlış metodoloji,
• yanlış default value,
• yanlış CBAM (SKDM) maliyeti

anlamına gelir ve kritik hata sayılır.

Detay için:
👉 CBAM (SKDM) Kapsamındaki Ürünler ve CN Kodları

---

2. Monitoring Plan Uygunluğu

Doğrulayıcılar şuna bakar:

“Bu firma, beyan ettiği hesaplamayı önceden tanımlanmış bir monitoring plan’a göre mi yaptı?”

İncelenen noktalar:

• Monitoring plan var mı?
• Plan, kullanılan yöntemi birebir yansıtıyor mu?
• Uygulama ile plan arasında çelişki var mı?

Monitoring plan hakkında:
👉 CBAM (SKDM) Monitoring Plan Nedir?

---

3. Actual Data mı, Default Value mı Kullanılmış?

Doğrulayıcılar özellikle şunu sorgular:

• Actual data beyan edilmişse:
  • Gerçekten actual data şartları sağlanıyor mu?
• Yoksa fiilen default value’a düşülmesi mi gerekir?

Yanlış şekilde actual data kullanımı:

• veri reddi,
• default value’a zorunlu dönüş

ile sonuçlanabilir.

Karşılaştırma için:
👉 Default Value vs Actual Data

---

4. Veri Kaynakları ve İzlenebilirlik

Her sayısal değerin:

• Kaynağı belli mi?
• Geriye dönük izlenebilir mi?
• Dokümante edilmiş mi?

kontrol edilir.

Örnek:

• Elektrik tüketimi → fatura / sayaç
• Yakıt tüketimi → fatura / stok kaydı
• Üretim miktarı → üretim raporu

“Beyan ettik” ifadesi yeterli değildir;
kanıt görmek zorunludur.

---

5. Tahsis (Allocation) Metodolojisi

Birden fazla ürün üreten tesislerde doğrulayıcılar şuna bakar:

• Emisyonlar ürünlere nasıl dağıtılmış?
• Seçilen tahsis yöntemi tutarlı mı?
• Her dönem aynı şekilde mi uygulanıyor?

Belirsiz veya keyfi tahsis:

• actual data’nın reddedilmesine
• default value uygulanmasına

neden olabilir.

Hesaplama adımları için:
👉 CBAM (SKDM) Embedded Emissions Nasıl Hesaplanır?

---

6. Hesaplama Tutarlılığı ve Matematik

Doğrulayıcılar:

• formülleri,
• çarpanları,
• yuvarlama kurallarını

tek tek kontrol eder.

Sık rastlanan hatalar:

• yanlış birim dönüşümü
• eksik dönem verisi
• yanlış emisyon faktörü kullanımı

Bu hatalar genellikle küçük görünür ama sonucu ciddi etkiler.

---

7. Veri Kalitesi ve İç Kontroller

Doğrulama yalnızca rakam değil, süreç denetimidir.

İncelenen konular:

• Veri kontrolleri yapılmış mı?
• Çelişkiler nasıl düzeltilmiş?
• Revizyon geçmişi var mı?

Bu alan zayıfsa:

• doğrulama süresi uzar,
• ek belge talepleri artar.

---

8. CBAM (SKDM) Raporunun Genel Tutarlılığı

Son aşamada doğrulayıcı şuna bakar:

• Raporun tamamı birbiriyle tutarlı mı?
• Önceki dönemlerle açıklanabilir farklar var mı?
• Ani sıçramalar gerekçelendirilmiş mi?

Açıklanamayan farklar:

• “yüksek risk” olarak işaretlenir
• ek inceleme talep edilir.

---

En Sık Reddedilme Nedenleri

❌ Monitoring plan olmaması veya uyumsuzluğu
❌ Actual data şartları sağlanmadan actual data beyanı
❌ Kanıt doküman eksikliği
❌ Yanlış CN kodu
❌ Keyfi tahsis yöntemi
❌ Veri–hesaplama tutarsızlığı

Bu hatalar doğrudan:

• default value kullanımına,
• CBAM (SKDM) maliyetinin artmasına

yol açar.

---

CBAM (SKDM) Verification’a Nasıl Hazırlanılmalı?

En sağlıklı yaklaşım:

1. Monitoring plan’ı erken hazırla
2. Actual data kullanıyorsan kanıt setini oluştur
3. Hesaplamaları tek merkezde tut
4. Ön doğrulama (self-check) yap
5. Dokümanları dağınık değil, düzenli sakla

CBAM (SKDM) sürecinin rol paylaşımı için:
👉 CBAM (SKDM) Raporunu Kim Hazırlar?

---

Sonuç

CBAM (SKDM) verification süreci şunu net biçimde ortaya koyar:

“CBAM (SKDM)’da önemli olan yalnızca doğru sayı değil,
o sayıyı savunabilmektir.”

Doğrulayıcılar:

• iyi niyete değil,
• beyana değil,
• kanıta ve tutarlılığa bakar.

Bu nedenle CBAM (SKDM), yalnızca bir raporlama faaliyeti değil;
kurumsal veri yönetimi ve disiplin testidir.

---

🔗 İlgili Rehberler

• CBAM (SKDM) Monitoring Plan Nedir?
• Default Value vs Actual Data
• CBAM (SKDM) Embedded Emissions Nasıl Hesaplanır?
• CBAM (SKDM) Raporunu Kim Hazırlar?
• CBAM (SKDM) Raporlama Takvimi

---

CBAM Doğrulamasına Hazır Altyapı Kurun

• Akredite Doğrulayıcıya Hazır CBAM Rapor Platformu — Veri kaynakları, hesaplama metodolojileri ve kanıt belgeleriyle tam izlenebilir CBAM raporları oluşturun; doğrulama sürecini hızlandırın ve bulgu riskini minimize edin.
• ISO 14064-1 ile Doğrulama Standardına Uygun GHG Envanteri — Akredite kurum tarafından denetlenmeye hazır, önemlilik eşiğini karşılayan tesis bazlı sera gazı envanteri oluşturun.
• Doğrulama Öncesi CBAM Yükümlülük Tahmin Aracı — Beyanınız doğrulayıcıya gitmeden önce hesaplama tutarlılığını kontrol edin ve olası hata etkisini finansal olarak ölçün.