Dijital EPD ve Veri Yönetimi: Geleceğin Çevresel Beyanları

EPD'lerin Dijital Dönüşümü

Geleneksel Çevresel Ürün Beyanları (EPD), büyük ölçüde PDF belgesi formatında hazırlanır ve yayımlanır. Bu format insan tarafından okunabilir olsa da, dijital sistemlere entegrasyonu, otomatik veri çekme ve büyük ölçekli analizler için yetersiz kalmaktadır.

Dijital EPD, çevresel performans verilerinin makine tarafından okunabilir (machine-readable) formatlarda sunulması, API erişimi ile sistemlere entegrasyonu ve dijital ekosistemlerle (BIM, ERP, tedarik zinciri yönetimi) bağlantısını ifade eder.

---

Dijital EPD Neden Gerekli?

Mevcut Zorluklar

PDF formatındaki EPD'lerin sınırlılıkları:

Sorun	Açıklama
Manuel veri girişi	EPD verilerinin başka sistemlere aktarımı zaman alıcı ve hata riskli
Arama ve filtreleme	Binlerce EPD arasında belirli kriterlere göre arama güçlüğü
Otomatik hesaplama	Bina LCA gibi uygulamalarda EPD verilerinin otomatik kullanımı zor
Sürüm kontrolü	Güncellenen EPD'lerin takibi ve eski versiyonların belirlenmesi
Veri tutarlılığı	Farklı program operatörlerinden gelen verilerin birleştirilmesi

Dijital EPD'nin Çözdüğü Sorunlar

• Otomasyon: EPD verilerinin otomatik olarak BIM, LCA yazılımları ve tedarik zinciri sistemlerine aktarımı
• Ölçeklenebilirlik: Binlerce ürünün çevresel verilerinin hızlı işlenmesi
• Tutarlılık: Standart veri formatları ile hata minimizasyonu
• Güncellik: Gerçek zamanlı veri erişimi ve otomatik güncelleme
• Erişilebilirlik: API üzerinden programatik erişim

---

Dijital EPD Formatları ve Standartları

ILCD+EPD Format

ILCD (International Reference Life Cycle Data System) formatı, AB Ortak Araştırma Merkezi (JRC) tarafından geliştirilmiş bir veri formatıdır. ILCD+EPD, EPD verilerini XML tabanlı yapılandırılmış formatta sunar.

Özellikler:

• XML tabanlı
• EPD verileri için genişletilmiş ILCD alanları
• ECO Platform tarafından desteklenen standart format
• InData platformunda kullanılan temel format

JSON-LD / openEPD

openEPD, EPD verilerinin modern web standartlarıyla paylaşımı için geliştirilmekte olan bir formattır:

• JSON-LD (Linked Data) formatı
• RESTful API uyumlu
• Web dostu ve hafif
• Semantik web bağlantılı

GTIN ve Ürün Tanımlama

Dijital EPD'lerde ürün tanımlama için uluslararası standartlar kullanılır:

• GTIN (Global Trade Item Number): Ürün barkod numarası
• CPC kodları: BM Merkezi Ürün Sınıflandırması
• HS kodları: Gümrük tarife pozisyonu

---

Dijital EPD Platformları

InData (ECO Platform)

ECO Platform'un dijital EPD platformu, Avrupa'daki EPD'lerin merkezi bir veri havuzunda toplanmasını sağlar:

• ILCD+EPD formatında yapılandırılmış veri
• Program operatörleri arası veri paylaşımı
• API erişimi
• Bina LCA araçlarına entegrasyon

Environdec Dijital Altyapı

EPD International, dijital EPD çözümleri sunmaktadır:

• EPD veritabanı API'si
• Dijital EPD görüntüleyici
• Veri aktarım araçları

Ökobaudat (Almanya)

Almanya'nın yapı malzemeleri çevresel veritabanı:

• Ücretsiz erişim
• ILCD format
• Bina LCA araçlarına entegrasyon (eLCA, One Click LCA)
• Jenerik ve ürüne özgü veriler

---

BIM-EPD Entegrasyonu

BIM ve Çevresel Veri İhtiyacı

Bina Bilgi Modelleme (BIM), bina tasarımı ve inşaat sürecinin dijital ortamda yönetilmesini sağlar. BIM modellerinin çevresel verilerle zenginleştirilmesi, tasarım aşamasında çevresel optimizasyonu mümkün kılar.

Entegrasyon Yöntemleri

Yöntem	Açıklama	Araç Örnekleri
Eklenti (plug-in)	BIM yazılımı içinden doğrudan EPD verilerine erişim	Tally (Revit), One Click LCA
IFC dışa aktarım	BIM modelinden malzeme bilgilerinin dışa aktarılması	IFC + openLCA
API entegrasyonu	BIM platformu ile EPD veritabanı arasında API bağlantısı	Özel geliştirme

BIM-EPD İş Akışı

1. BIM modelinde malzeme tanımları yapılır
2. Malzemeler, EPD veritabanındaki ürünlerle eşleştirilir
3. Metraj otomatik olarak BIM'den çekilir
4. Çevresel etki hesaplamaları otomatik yapılır
5. Sonuçlar modül bazlı raporlanır
6. Tasarım alternatifleri karşılaştırılır

---

Dijital Ürün Pasaportu (DPP) ve EPD

DPP Nedir?

AB'nin Ecodesign for Sustainable Products Regulation (ESPR) kapsamında geliştirilen Dijital Ürün Pasaportu, ürünlerin çevresel ve döngüsellik bilgilerini dijital ortamda erişilebilir kılan bir sistemdir.

DPP-EPD İlişkisi

DPP, EPD verilerini de kapsayacak şekilde tasarlanmaktadır:

DPP Veri Alanı	EPD İlişkisi
Karbon ayak izi	GWP değerleri (EPD)
Geri dönüştürülmüş içerik	Kaynak kullanımı göstergeleri (EPD)
Malzeme bileşimi	LCI verileri
Dayanıklılık bilgisi	Referans kullanım ömrü
Geri dönüştürülebilirlik	Yaşam sonu senaryoları, Modül D
Çevresel ayak izi	Tüm etki kategorileri (EPD)

DPP'nin Beklenen Etkileri

• EPD verilerinin daha geniş bir ekosistemde kullanılması
• Tüketici erişiminin artması (QR kod ile)
• Tedarik zinciri boyunca veri aktarımının kolaylaşması
• CBAM ve regülatif raporlama ile entegrasyon
• Döngüsel ekonomi için malzeme takibi

---

Veri Yönetimi ve Kalite Güvence

EPD Veri Yönetim Sistemi

Dijital EPD ekosisteminde veri kalitesi güvencesi kritik önem taşır:

Veri yönetim ilkeleri:

• Doğruluk: Verilerin kaynak ile tutarlılığı
• Güncellik: Verilerin zamansal temsiliyet
• Bütünlük: Tüm gerekli veri alanlarının doldurulması
• Tutarlılık: Farklı kaynaklardan gelen verilerin uyumluluğu
• İzlenebilirlik: Veri kaynağının ve dönüşüm adımlarının takibi

Veri Güvenliği

• Verilerin yetkisiz değiştirilmesine karşı koruma
• Doğrulama durumunun dijital olarak takibi
• Sürüm kontrolü ve değişiklik geçmişi
• Erişim yetkilendirmesi

---

Yapay Zeka ve EPD

Mevcut Uygulamalar

• Veri çıkarma: PDF EPD'lerden otomatik veri çıkarma (OCR + NLP)
• Veri boşlukları doldurma: Eksik veri noktalarının tahmin edilmesi
• Anomali tespiti: Hatalı verilerin otomatik belirlenmesi
• Sınıflandırma: Ürünlerin otomatik PCR eşleştirmesi

Gelecek Potansiyel

• Otomatik EPD taslağı: LCA sonuçlarından otomatik EPD belgesi oluşturma
• Gerçek zamanlı EPD: IoT sensör verileri ile sürekli güncellenen çevresel profiller
• Tahmine dayalı LCA: Üretim parametrelerine göre çevresel etki tahmini
• Optimizasyon önerileri: Çevresel performansı iyileştirmek için AI destekli öneriler

---

Blokzincir ve EPD Doğrulama

Blokzincir teknolojisi, EPD verilerinin güvenilirliğini artırma potansiyeli taşır:

• Değiştirilemezlik: Doğrulanmış verilerin sonradan değiştirilememesi
• Şeffaflık: Doğrulama sürecinin izlenebilirliği
• Akıllı sözleşmeler: Otomatik doğrulama ve tescil süreçleri
• Tedarik zinciri izlenebilirliği: Hammadde kaynağından son ürüne veri zinciri

---

Uygulama Rehberi

Üreticiler İçin

1. Mevcut EPD'lerinizi dijitalleştirin: ILCD+EPD formatına dönüştürün
2. Veri altyapısı kurun: Üretim verilerinin otomatik toplanmasını sağlayın
3. API entegrasyonunu planlayın: Müşterilerinizin dijital veri erişimini sağlayın
4. DPP hazırlığına başlayın: Dijital Ürün Pasaportu gereksinimlerini takip edin

LCA Uygulayıcıları İçin

1. Dijital veri formatlarını öğrenin: ILCD, JSON-LD, openEPD
2. API becerilerini geliştirin: Programatik veri erişimi ve işleme
3. BIM entegrasyonunu anlayın: IFC formatı ve BIM-LCA iş akışları
4. Otomasyon araçlarını değerlendirin: EPD oluşturma sürecinin otomasyonu

Kamu Kurumları İçin

1. Dijital EPD gereksinimlerini ihale şartnamelerine ekleyin
2. e-İhale platformlarında çevresel veri entegrasyonunu planlayın
3. Ökobaudat benzeri ulusal veritabanı geliştirme olanaklarını değerlendirin

---

Sonuç

EPD'lerin dijital dönüşümü, çevresel veri ekosisteminin geleceğini şekillendirmektedir. Makine tarafından okunabilir formatlar, API erişimi, BIM entegrasyonu ve Dijital Ürün Pasaportu, EPD verilerinin daha geniş bir ekosistemde, daha verimli ve daha güvenilir bir şekilde kullanılmasını sağlayacaktır.

Bu dönüşüm, ISO 14025 çerçevesinin temel ilkelerini (şeffaflık, doğrulanabilirlik, karşılaştırılabilirlik) korurken, dijital çağın gereksinimlerine uyum sağlamaktadır.

Dijital EPD altyapısı, veri yönetimi ve BIM-LCA entegrasyonu konularında profesyonel destek için CarbonEmit ile iletişime geçebilirsiniz.